Jak znaleźć wystawę i kiedy się odbywają
Wystawy kotów rasowych odbywają się przez cały rok, najczęściej w weekendy — sobota i niedziela to standardowy format, choć zdarzają się również jednodniowe imprezy. Organizatorami są zwykle kluby kociarskie zrzeszone w federacji FIFe (Fédération Internationale Féline), czyli największej na świecie organizacji hodowców kotów rasowych. W Polsce działa kilka takich klubów, a ich kalendarze bywają gęste, szczególnie wiosną i jesienią.
Wystawy psów rasowych organizuje z kolei Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP), który jest polskim przedstawicielem FCI. Imprezy kynologiczne odbywają się na podobnych zasadach — weekendowo, w halach sportowych lub centrach wystawienniczych.
Wygodnym sposobem na śledzenie nadchodzących imprez jest kalendarz wystaw i wydarzeń, gdzie wystawy zbierane są w jednym miejscu. Można tam sprawdzić lokalizację, datę i organizatora, zanim zdecydujesz się na wyjazd.
Co zastaniesz na miejscu
Wchodząc do hali wystawowej, pierwszym punktem jest zazwyczaj strefa rejestracji uczestników. Hodowcy i właściciele odbierają tu numerki — każde zwierzę ma swój numer katalogowy, który będzie towarzyszył mu przez cały dzień. Bez numerka nie ma dopuszczenia do ringu.
Wzdłuż ścian i w rzędach ustawione są klatki lub boksy wystawowe — eleganckie, często ozdobione zasłonkami, poduszkami i akcesorium w barwach hodowli. To tutaj zwierzęta odpoczywają między ocenami. Przestrzeń między boksami to główny ciąg komunikacyjny dla widzów i miejsce, gdzie można porozmawiać z hodowcami (poza godzinami oceniania).
W centralnej części hali lub w wyznaczonych strefach znajdują się ringi sędziowskie — stoły z matą antypoślizgową, przy których sędzia pracuje z każdym kotem lub psem osobno. Atmosfera w hali bywa różna: na małych wystawach panuje kameralna, niemal rodzinna atmosfera, na dużych imprezach bywa głośniej, ale nadal jest to zdecydowanie spokojniejsze miejsce niż festyn plenerowy. Zwierzęta są tu przyzwyczajone do ludzi i innych osobników swojego gatunku.
Klasy wiekowe — jak podzieleni są uczestnicy
Wystawy FIFe dzielą koty na klasy wiekowe, co pozwala na sprawiedliwe porównanie zwierząt na podobnym etapie rozwoju:
- Klasa kociąt — koty w wieku od 4 do 6 miesięcy; oceniane bez przyznawania tytułów, dostają jedynie opis sędziego i nagrodę (BIS Kitten).
- Klasa młodociana — wiek od 6 do 10 miesięcy; tu zaczyna się rywalizacja o pierwsze nominacje.
- Klasa otwarta — koty od 10 miesięcy, jeszcze bez tytułu Championatu.
- Klasa championów — koty posiadające już tytuł Champion (CH), zdobyty na poprzednich wystawach.
- Klasa premierów — dla kotów kastrowanych odpowiednik klasy championów.
- Klasa grandów — Grand International Champion (GIC) lub wyżej.
Każda klasa ma własny harmonogram oceniania, który wywieszany jest przy wejściu lub ogłaszany przez system nagłośnienia hali. Opóźnienia zdarzają się często — warto mieć to w pamięci.
Jak wygląda ocena sędziowska
Sędzia pracuje przy stole, a właściciel lub steward przynosi mu kota we własnym nosidełku lub klatce. Sędzia wyjmuje zwierzę, ogląda je od głowy do ogona: sprawdza budowę ciała, kondycję sierści, kolor oczu, kształt głowy, uszy, ogon i inne cechy charakterystyczne dla danej rasy. Równocześnie dyktuje ocenę asystentowi lub wypełnia formularz oceny.
Cały proces przy jednym kocie trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut, zależnie od sędziego i rasy. Po zakończeniu oceny właściciel odbiera zwierzę, a wyniki trafiają na tablicę wyników — papierową lub elektroniczną, w zależności od organizatora. Na dużych wystawach można też śledzić wyniki na bieżąco w specjalnej aplikacji lub na ekranach rozstawionych w hali.
Jak czytać wyniki na tablicy
Tablica wyników może na początku wyglądać jak zaszyfrowana wiadomość. Oto kluczowe skróty, które warto znać:
- EX (Excellent) — doskonały. Najwyższa nota jakościowa dla dorosłego kota lub psa; warunek konieczny do ubiegania się o nominacje.
- VG (Very Good) — bardzo dobry. Zwierzę spełnia standard rasy, ale ma drobne niedoskonałości.
- G (Good) — dobry. Widoczne odstępstwa od wzorca rasy.
- CAC (Certificat d'Aptitude au Championnat) — nominacja do tytułu Championa krajowego; przyznawana najlepszemu kotu płci żeńskiej i najlepszemu samcowi w klasie otwartej lub championa, którzy uzyskali EX.
- CACIB (Certificat d'Aptitude au Championnat International de Beauté) — nominacja do tytułu Championatu Międzynarodowego; jeszcze prestiżowniejsza, przyznawana przez sędziego międzynarodowego.
- NOM — nominacja do Best in Show; oznacza, że dany kot rywalizuje o tytuł najlepszego zwierzęcia na wystawie.
Zdobycie wymaganej liczby CAC lub CACIB na różnych wystawach daje zwierzęciu prawo do oficjalnego tytułu, który jest wpisywany do rodowodu.
Warto wiedzieć
Zanim wejdziesz na wystawę, pamiętaj o kilku praktycznych kwestiach:
- Paszport i szczepienia — wszystkie koty biorące udział w wystawie muszą posiadać aktualny paszport weterynaryjny oraz ważne szczepienie przeciwko panleukopenii, herpeswirusowi i kalicywirusowi (tzw. trójka FHV/FCV/FPV). Przy wejściu może odbywać się kontrola dokumentów weterynaryjnych.
- Woda i przekąski — hale wystawowe często nie mają bogatej oferty gastronomicznej, a imprezy trwają po kilka godzin. Zadbaj o własne zapasy.
- Wygodne buty — spędzisz wiele czasu na stojąco lub chodząc między rzędami boksów.
- Coś do siedzenia — część hal nie zapewnia krzeseł dla widzów; lekki stołeczek campingowy bywa zbawienny.
- Temperatura — duże hale bywają zimne zimą i gorące latem; sprawdź prognozę i ubierz się na cebulkę.
Savoir-vivre widza na wystawie
Wystawa to środowisko pracy dla hodowców i ich zwierząt — kilka prostych zasad sprawi, że twoja wizyta nie będzie dla nikogo źródłem stresu.
Nie dotykaj zwierząt bez pytania. Nawet jeśli kot wygląda na towarzyskiego i wyciąga łapkę przez kratę klatki, zawsze zapytaj właściciela o zgodę. Część zwierząt jest przed oceną i hodowca może nie chcieć, żeby sierść została potargana lub przeniesiony był obcy zapach.
Nie zaczepiaj hodowców w trakcie oceniania. Gdy ich zwierzę jest przy sędzim, hodowcy są skupieni i zdenerwowani — to nie jest dobry moment na rozmowę. Poczekaj, aż ocena się skończy i właściciel wróci do swojego boksu.
Fotografowanie. Robienie zdjęć w ogólnych przestrzeniach hali jest zazwyczaj dozwolone, ale przed fotografowaniem konkretnych zwierząt lub hodowców zapytaj o zgodę. Część boksów ma zasłonki — to sygnał, że właściciel woli prywatność.
Dzieci. Wystawy są przyjazne dzieciom, ale dobrze mieć je pod kontrolą — nagłe ruchy i głośne dźwięki mogą stresować zwierzęta.
Co zabrać ze sobą jako widz
Lista jest krótka, ale każdy element ma znaczenie:
- Butelka wody i lekka przekąska (baton, kanapka)
- Wygodne, płaskie obuwie
- Lekki sweter lub bluzę (hale potrafią być chłodne nawet w lecie)
- Składany stołeczek lub poduszka na siedzenie (opcjonalnie, ale przydatna)
- Aparat lub naładowany telefon — wystawy są fotogeniczne
- Gotówka lub karta — zazwyczaj płacisz za wejście i ewentualnie za katalog uczestników, w którym znajdziesz pełną listę zwierząt z opisem
Katalog wystawy to dobre źródło wiedzy: zawiera numery katalogowe, nazwy hodowli i imiona sędziów. Warto kupić go przy wejściu i trzymać przy sobie, bo ułatwia śledzenie wyników.
Finał dnia — Best in Show
Pod koniec wystawy, gdy wszystkie klasy zostały ocenione, odbywa się gala Best in Show (BIS) — wybór najlepszego zwierzęcia spośród nominowanych kotów lub psów. To kulminacyjny punkt imprezy i warto zostać do końca.
Do rywalizacji o BIS przechodzą zwierzęta z nominacją NOM — zwykle po jednym z każdej grupy rasowej. Sędzia lub panel sędziów przegląda je raz jeszcze, tym razem w kontekście całej wystawy, i wybiera: Best in Show, Best of Variety, Second Best in Show i tak dalej. Na dużych imprezach wyróżnienia wręczane są uroczyście przy akompaniamencie braw i nierzadko fotografii dla zwycięzców.
Best in Show dla kociąt (BIS Kitten) ogłaszany jest osobno — i jest to często najbardziej rozentuzjazmowana publiczność całej imprezy. Kilkumiesięczne kotki i pieski mają w sobie coś, co niezmiennie rozkłada widownię.
Jeśli ta wizyta wciągnie cię na tyle, że zaczniesz myśleć o własnym udziale w wystawie — następnym krokiem jest rozmowa z hodowcą i rejestracja w klubie zrzeszonym w FIFe lub ZKwP. Ale o tym — w osobnym artykule.